Gen Z'ye sorduk: Neden 2000'ler?

✍️: Başak Sıla Özçelik

Sosyal medyayı kullanıyorsanız Gen-Z'nin nostalji sevgisini görmemeniz mümkün değil.  “2026 is the new 2016” akımı, keşfetimizde dolaşan dijital kamerayla çekilen fotoğraflar, vintage shopların sayısındaki artış, yapılan CD koleksiyonları ve son zamanlarda 2000’li yıllarda ana akımda yer alan grupların tekrardan görünür hâle gelmesi bir tesadüf değil. “Bunların ardında önemli sosyolojik sebepler yatıyor. Bunun arkasında sosyolojik gerçek yatıyor.” denmesinin en büyük sebebinin nostaljinin bireysel bir özlemden çıkmadığını gösteren araştırmalar. Kendi kişisel anılarını değil de bir dönemin ruhunu özlüyor gibiler. Buna da “symbolic nostalgia” deniyor. Örneğin kimileri Gen-Z'nin ikinci el alışverişi hızlı tüketime tercih etmesini iklim kriziyle beraber gelen bilinçlenmeye, tüm dünyada görünür hâle gelen ekonomik krizlere bağlasa da arkasında hızla değişen trendlere karşı bir kimlik kurma isteğinin olduğu görünüyor. Durmadan değişen internet akışları, hızlı tüketimin yarattığı yorgunluk hissi, içerik üretme ve online kalmanın zorunlulukmuş gibi lanse edilmesi, pandemi de tüm bu akımların sebeplerinden. Biz de Gen-Z'ye bu alışkanlıklarının sebebini sorarak kişisel cevaplar almak istedik. 

Günümüz teknolojisinde walkman kullanmak oldukça işlevsiz olmasına rağmen sen de günümüzdeki bazı gençler gibi walkman’i, kablolu kulaklığı hayatının bir parçası haline getirmişsin. Bunun sebebi nedir?

Azra: Havalı gözüküyor ve herkeste bir geriye dönüş olduğu için ben de yapmak istedim.

İdil: Müzik dinlediğim belli oluyor ve bunu belli etmeyi seviyorum.

Taha: Sürekli şarj etmem gerekmiyor ve sevdiğim şeyleri yanımda taşımak hoşuma gidiyor. 

2026’ın başında “2026 is the new 2016” sosyal medyada akım hâline geldi. İnsanlar 2016’da yaşıyormuş gibi giyinmeye, o dönemin popüler müzikleri dinlemeye başladı. Senin bu akımı içselleştirmenin, o döneme duyduğun özlemin sebebi nedir?  

İdil: 2016 bizim çocukluğumuz. Beni çok nostaljik ve güvende hissettiriyor. O yüzden ona bir geri dönüş  bana tatlı geliyor.

Azra: Bu dönem üzerimde bir salmışlık ve baskı var. Hiçbir şey yapmadığım çocukluğuma bir özlem duyuyorum ve 2016 estetiğini benimsek bana iyi geliyor.

Taha: Hiç 2016’daki gençlik hayatını yaşayamadığım için biraz özeniyorum açıkçası ve o yüzden bu estetiği benimsemek hoşuma gidiyor.

2000’li yılların Sakin, Çilekeş gibi grupları popülerliklerini Y kuşağından Gen Z’ye taşıdı. Özellikle 2025’in yaz ayında Instagram’da, Tiktok’ta realsların arka planında Sakin’in Çilekeş’in, Özlem Tekin’in unutulan şarkılarının sesi vardı. 2000’lerin müziğini dinlemenin, yaşamadığın, hatta doğduğun yıllarda gençliğini yaşayan insanların deneyimlerini tekrarlamanın sence içsel bir sebebi var mı?

Azra: Kişisel sebeplerden ziyade o zamanın müziğini çok başarılı buluyorum ve hala dinlemeyi seviyorum. Sakin gibi gruplar benim için onları dinlediğim lise dönemimi hatırlatıyor. O bir sebep olabilir. 

İdil: Genel olarak bu gruplar bana gençlik ve üniversite hayatını anımsattığı için dinlemeyi seviyorum.

Taha: Ben de her şeyin daha özgür olduğu bir gençliğin benimsediği grupları dinlemeyi ve biraz da içsel bir huzur bulmayı sevdiğimden dinliyorum 

Tüm bunların dışında sosyal medyada 2000’li yılların giyim tarzı ana akım hâline geldi. İnsanlar bir gün 2010’da yaşıyormuş gibi, bir gün 2003’te yaşıyormuş gibi giyiniyor. Bunu da sosyal medyada içerik haline getiriyorlar. İnsanların günümüzün giyim tarzından uzaklaşmasının sebebi sence nedir? Buna sadece hızlı tüketim karşıtlığı, popüler hale gelen thrift kültürüyle yanıt verebilir miyiz?

İdil: Günümüzün modası çok karmakarışık ve herkes istediğini giyiyor bu sebeple artık 2020ler modası diye bir şey kalmamış durumda.

Azra: Bence insanlar gidip saçma sapan kalitesiz materyallerle yapılmış hızlı moda markalarından alışveriş yapmak istemediği için thrift kültürü gelişti ve dolayısıyla insanlar her yıldan parçalar bulmayı başardı.

Taha: İnsanlar artık trendlere uymak yerine kendi benliklerini yansıtmak için giyiniyorlar dolayısıyla neyin o an moda olduğu ile ilgilenmiyorlar. Kendi thriftledikleri zevklerini uyan parçalarla yaptıkları kombinleri de sosyal medyada paylaşınca aslında asıl trend haline gelen şey bu yaratıcı kişiye has kıyafetler oluyor.

Sosyal medya hayatımızın atardamarlarından biri haline geldi. Bunun hayatımızdan götürdükleri meydanda. Sence geçmişe özlem bununla mı alakalı? Physical media supremacy’nin çıkışı sence de bununla mı ilgili?

İdil: Bence olabilir belki ama insanlar aynı zamanda sosyal medyada bunu performe etmek için de yapıyor olabilirler dolayısıyla ters bir etki söz konusu olabilir.

Azra: İnsanlar tüketim delisi olmuş durumda ve tüketmeye odaklanmış durumdalar sosyal medya onlara yeterli gelmediği için böyle bir fiziksel medyaya geri dönüş mevcut. Bence genel bir tüketim çılgınlığı asıl problem.

Taha: Bence günümüzde insanlar için bir karakter yaratmak çok önemli hale geldi ve tükettiğimiz her şey de bizi bu nostaljiye sürüklüyor gibi hissediyorum. Sosyal medyada hem bıkkınlık etkisiyle bunu besliyor hem de aslında tekrar bu nostaljiyi performe etmek için bir alan yaratıyor.

---